Sufi Maneviyatında Otoriteryenizm
Bilal Sambur iD
Ankara Yıldırım Beyazıt University, Türkiye
AbstractÖzet
Spirituality is one of the most important issues in modern religious life. One can even argue that it has become an alternative to religion, because institutionalized forms of religion can lose their significance in the life of the believer, but one’s religiousness or spirituality may remain. Spirituality or religiousness is a quite natural part of our individuality, while the quality of institutionalized spirituality is accidental. Although spirituality tells us something about our authentic self, in its institutionalized form our authentic self is often victimized by hierarchical principles promulgated by spiritual authorities and religious institutions. We can no longer say this is ‘my spirituality’, because these religious institutions impose their own particular form of spirituality upon us. The purpose of this paper is to show the victimization process that is often imposed upon our authentic self by hierarchical principles, especially as it relates to the institutionalized form of Sufi spirituality.
Keywords: Islam, Spirituality, Sufism, Shaikh, Murid.
Maneviyat, modern dini hayatın en temel meseleleri arasında yer almaktadır. Dinin kurumsal biçimlerinin bireyin yaşamındaki anlamını yitirebildiği, buna karşın dindarlığın ya da maneviyatın varlığını koruduğu göz önüne alındığında, maneviyatın dine bir alternatif olarak konumlandırıldığı dahi ileri sürülebilir. Maneviyat ya da dindarlık, bireyselliğimizin son derece doğal bir unsuru olarak değerlendirilirken kurumsal maneviyatın niteliği büyük ölçüde tesadüfi bir görünüm arz etmektedir. Maneviyatın özgün benliğe ilişkin ipuçları barındırdığı kabul edilmekle birlikte, kurumsal biçimiyle ele alındığında özgün benliğin, manevi otoriteler ve dini kurumlar tarafından belirlenen hiyerarşik ilkeler aracılığıyla sistematik bir mağduriyet sürecine tabi kılındığı görülmektedir. Dini kurumların kendine özgü maneviyat anlayışını bireyler üzerine dayatması nedeniyle “bu benim maneviyatım” ifadesinin kullanımı giderek olanaksız bir hal almaktadır. Bu çalışmada, söz konusu hiyerarşik ilkelerin özgün benlik üzerinde uyguladığı mağduriyet süreci, kurumsal Sufi maneviyatı bağlamında ele alınmakta ve incelenmektedir.
Anahtar Kelimeler: İslam, Maneviyat, Tasavvuf, Şeyh, Mürit.
ReceivedGeliş: 15 Oct 202515 Eki 2025 · AcceptedKabul: 29 Jan 202629 Oca 2026 · PublishedYayın: 30 Mar 202630 Mar 2026
How to citeAtıf
Sambur, B. (2026). Authoritarianism in Sufi spirituality. Research on the Psychology of Religion, 1(1), 57–65.