Research on the Psychology of Religion e-ISSN 3149-9341 · Open AccessAçık Erişim

Situation Awareness and Decision Making from Islamic Perspective: A Deductive ApproachSituation Awareness and Decision Making from Islamic Perspective: A Deductive Approach

Volume 1, Issue 2 · September 2026Cilt 1, Sayı 2 · Eylül 2026

Research ArticleAraştırma Makalesipp.s. 103–112

İslam Perspektifinden Durumsal Farkındalık ve Karar Verme: Tümdengelimsel Bir Yaklaşım

Zeynep Göker iD

Ankara Bilkent City Hospital; Social Sciences University of Ankara, Türkiye

AbstractÖzet

Humans are fallible due to responding differently to the very same environmental stimuli. This situation, which puts oneself and the safety of their work at risk, has led many disciplines, such as aviation, medicine and law, where humans are at the center, to develop procedures to minimize human errors. These procedures, that have the concept of situation awareness at their core, are based on the person being aware of one’s environment and what is happening around him/her. Situation awareness, that is, perceiving and comprehending a current situation as a whole, including time and place variables, and projecting it into the near future, is the premise of decision making processes. Decision making is to choose by exerting conscious effort from alternative responses related to a stimulus. Accurate situation awareness developing where perception and fact, expectation and reality overlap results in sound decision making and safe action. Situation awareness to have vital consequences in one’s relationship with the environment, should also have a counterpart in the person’s relationship with oneself. The answers to the questions of “Who/where am I? What/where will I be in a while?” will create one’s own situational awareness. Situation awareness to change depending on where one positions oneself, and the subsequent decisions made, affects the safety of the person. The approach of religion in general, and Islam in particular, to humans seems feasible in ensuring one’s awareness of their own situation that in it.

Keywords: Situation awareness, decision making, human factor, safety, religion, Islam

İnsan, aynı çevresel uyarana farklı tepkiler verebilmesi özelliği nedeniyle, yanılabilir. Kişinin kendisini ve iş güvenliğini riske atan bu durum, havacılık, tıp ve hukuk gibi insan faktörünün merkezde olduğu birçok disiplinin, insan hatalarını en aza indirmek için prosedürler geliştirmesine yol açmıştır. Temelinde durumsal farkındalık kavramı bulunan bu prosedürler, kişinin çevresinin ve etrafında olup bitenlerin farkında olması esasına dayanmaktadır. Durumsal farkındalık, yani zaman ve yer değişkenleri de dahil olmak üzere mevcut bir durumu bir bütün olarak algılamak ve anlamak ve bunu yakın geleceğe yansıtmak, karar verme süreçlerinin öncülüdür. Karar verme, bir uyarana ilişkin alternatif tepkiler arasından bilinçli bir çaba sarf ederek seçim yapmaktır. Algı ve gerçek, beklenti ve gerçekliğin örtüştüğü yerde gelişen doğru durumsal farkındalık, sağlam karar verme ve güvenli eylemle sonuçlanır. Kişinin çevreyle ilişkisinde hayati sonuçlar doğuracak durumsal farkındalığın, kişinin kendisiyle olan ilişkisinde de bir karşılığı olmalıdır. “Kimim ben/neredeyim? Bir süre sonra ne olacağım/nerede olacağım?” sorularının cevapları, kişinin kendi durumsal farkındalığını yaratacaktır. Durumsal farkındalık, kişinin kendini konumlandırdığı yere ve aldığı kararlara bağlı olarak değişir ve bu da kişinin güvenliğini etkiler. Genel olarak dinin ve özellikle İslam'ın insanlara yaklaşımı, kişinin kendi durumunun farkında olmasını sağlamada etkili görünmektedir.

Anahtar Kelimeler: Durumsal farkındalık, karar verme, insan faktörü, emniyet, din, İslam

ReceivedGeliş: 12 May 202612 May 2026 · AcceptedKabul: 2 Sep 20262 Eyl 2026 · PublishedYayın: 30 Sep 202630 Eyl 2026

How to citeAtıf

Göker, Z. (2026). Situation awareness and decision making from Islamic perspective: A deductive approach. Research on the Psychology of Religion, 1(2), 103–112.

PDF